زمان برای مطالعه: 8 دقیقه

عوارض بوتاکس خط اخم؛ کدام طبیعی و کدام خطرناک است؟

تزریق بوتاکس در ناحیه گلابلا (خط اخم) یکی از رایج‌ترین روش‌های زیبایی غیرجراحی برای رفع چین‌وچروک بین دو ابروست، اما طبیعی است که پیش از تزریق نگران عوارض احتمالی آن باشید.

در ادامه، عوارض بوتاکس خط اخم، مدت‌زمان بروز هرکدام و راهکارهای کاهش آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

آیا بوتاکس خط اخم عوارض دارد؟

به گفته دکتر آنیتا پورحسین، پزشک زیبایی کلینیک سینایار: «بوتاکس خط اخم معمولا عارضه خاصی ایجاد نمی‌کند و در مواردی که عارضه‌ای ایجاد شود، اغلب خفیف و موقتی است. ممکن است در محل تزریق کمی قرمزی، تورم یا کبودی دیده شود که در بیشتر موارد طی چند روز برطرف می‌شود؛ همچنین ممکن است فرد برای مدت کوتاهی احساس سنگینی یا سردرد خفیف داشته باشد.»

عوارض بوتاکس خط اخم به‌طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• عوارض ناشی از ورود سوزن به بافت (مکانیکال)
• عوارض ناشی از عملکرد دارو (فارماکولوژیک)

وقتی سوزن وارد ناحیه بین دو ابرو می‌شود، ممکن است به مویرگ‌های ظریف آسیب برساند. از طرفی، بوتاکس با کاهش موقت فعالیت عصبی عضله، انقباض آن را کاهش می‌دهد؛ اگر دارو دقیقا در عضلات هدف (کوروگاتور و پروسروس) قرار نگیرد یا بیش از حد پخش شود، می‌تواند عضلات مجاور را درگیر کرده و عوارض را نمایان‌تر کند. با انتخاب پزشک متخصص و آشنا به آناتومی صورت، این عوارض به حداقل می‌رسند.

متخصصان ما در کلینیک سینایار با شناخت دقیق آناتومی عضلات صورت، محل و عمق تزریق را متناسب با ساختار چهره هر فرد تنظیم می‌کنند تا احتمال درگیر شدن عضلات مجاور و بروز این عوارض تا حد زیادی کاهش پیدا کند.

 

عوارض شایع بوتاکس خط اخم

بعضی از افرادی که تزریق بوتاکس خط اخم انجام می‌دهند، در حد خفیف با واکنش‌های جانبی مواجه می‌شوند؛ این واکنش‌ها نشانه پاسخ طبیعی بدن به یک ماده خارجی بوده و همچنین تروما فیزیکی ناشی از سوزن هستند.

 

کبودی و تورم بعد از تزریق

ناحیه پیشانی و اطراف چشم شبکه گسترده‌ای از عروق خونی ظریف دارد؛ به همین دلیل حتی با ظریف‌ترین سوزن‌ها هم احتمال پارگی مویرگ‌های بسیار ریز وجود دارد.

نتیجه این پارگی، نشت مقدار کمی خون به زیر پوست و بروز کبودی (اکیموز) است. ورم نیز واکنش طبیعی بافت به ورود حجم دارو و التهاب موضعی ناشی از سوزن است.

این عارضه معمولا بلافاصله یا چند ساعت پس از تزریق ظاهر می‌شود و طی ۳ تا ۷ روز، همراه با تغییر رنگ موضع از کبود به زرد، به‌طور کامل از بین می‌رود. استفاده از کمپرس سرد بلافاصله بعد از تزریق و پرهیز از داروهای رقیق‌کننده خون پیش از جلسه درمانی می‌تواند به کاهش این عارضه کمک کند.

احساس سنگینی پیشانی بعد از بوتاکس خط اخم

یکی از شکایت‌های احتمالی پس از تزریق بوتاکس خط اخم، احساس سنگینی در پیشانی یا اطراف ابروهاست. علت سنگینی پیشانی بعد از بوتاکس در اغلب موارد به تغییر تعادل عضلات این ناحیه مرتبط دانسته می‌شود.

عضله فرونتالیس مسئول بالا نگه‌داشتن ابرو و ایجاد حرکت در پیشانی است با تضعیف عضلات اخم (کوروگاتور و پروسروس) بر اثر بوتاکس، الگوی فعالیت عضلات اطراف هم ممکن است تغییر کند. در برخی افراد که فرونتالیس نقش پررنگ‌تری در بالا نگه‌داشتن ابرو دارد، این تغییر در تعادل عضلات ممکن است به احساس سنگینی پیشانی یا اطراف چشم منجر شود؛ شدت و مدت این حالت به دوز دارو، محل تزریق و آناتومی فردی بستگی دارد.

این سنگینی معمولا موقتی است و با سازگاری عضلات، طی چند هفته کم‌رنگ می‌شود. اگر احساس سنگینی شدید شد یا دید فرد را تحت تأثیر قرار داد، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.

 

افتادگی پلک یا ابرو بعد از بوتاکس خط اخم

افتادگی پلک بعد از بوتاکس یکی از عوارض شناخته‌شده اما نسبتا نادر بوتاکس خط اخم است. این عارضه زمانی رخ می‌دهد که اثر دارو به عضلات مجاور محل تزریق برسد و عملکرد آن‌ها را موقتا تحت تأثیر قرار دهد. محل و عمق تزریق، دوز مصرفی، تکنیک پزشک و آناتومی صورت همگی در بروز این عارضه نقش دارند.

افتادگی ابرو نیز از تضعیف بیش‌از‌حد عضلاتی ناشی می‌شود که وظیفه بالا نگه‌داشتن ابرو را برعهده دارند. به همین دلیل، تزریق در ناحیه خط اخم باید با در نظر گرفتن تعادل عضلات این ناحیه انجام شود.

این تغییرات غالبا دائمی نیستند و با افت تدریجی اثر دارو برطرف می‌شوند، هرچند زمان بهبود از فردی به فرد دیگر متفاوت است. اگر افتادگی پلک قابل‌توجه باشد یا دید فرد را مختل کند، مراجعه به پزشک تزریق‌کننده لازم است تا علت و شدت آن ارزیابی و در صورت نیاز، درمان مناسب تجویز شود.

نامتقارن شدن ابروها بعد از تزریق

علت کج شدن ابرو بعد از بوتاکس معمولا تفاوت در قدرت ذاتی عضلات دو طرف صورت یا توزیع نامتوازن دارو حین تزریق است؛ در نتیجه ابروها کمی نامتقارن به‌نظر می‌رسند؛ یک طرف ممکن است سریع‌تر یا قوی‌تر از طرف دیگر به دارو واکنش نشان دهد.

یکی از شکل‌های رایج این مشکل، بالا رفتن غیرطبیعی یک ابرو نسبت به ابروی دیگر است که به آن ابروی اسپوک یا ابروی مفیستو گفته می‌شود. این حالت زمانی رخ می‌دهد که بخش مرکزی پیشانی بی‌حرکت شده، اما بخش‌های جانبی عضله فرونتالیس همچنان فعال مانده و ابرو را به‌سمت بالا می‌کشند.

در بیشتر موارد، این عدم تقارن موقتی است و با افت تدریجی اثر دارو بهبود می‌یابد. اگر نامتقارنی قابل‌توجه باشد، پزشک پس از معاینه می‌تواند با تزریق چند واحد کوچک بوتاکس در عضله بیش‌فعال (معمولا حدود دو هفته پس از تزریق اولیه) آن را اصلاح کند؛ هرچند زمان دقیق این ترمیم به علت و شدت نامتقارنی بستگی دارد.

 

سردرد بعد از بوتاکس خط اخم

شاید عجیب به‌نظر برسد که بوتاکس هم برای درمان میگرن استفاده می‌شود و هم می‌تواند باعث سردرد شود؛ با این حال، سردرد خفیف یکی از عوارض شایع در روزهای اول پس از تزریق زیبایی است.

علت دقیق سردرد بعد از بوتاکس همیشه مشخص نیست، اما چند عامل احتمالی مطرح می‌شود: ورود سوزن به بافت پیشانی ممکن است اسپاسم عضلانی موقت و سردرد تنشی ایجاد کند؛ همچنین ممکن است تغییر در تعادل عضلانی صورت باعث انقباض جبرانی عضلات مجاور شود که یکی از احتمالات نقش‌آفرین در بروز سردرد است. درد چشم بعد از بوتاکس گاهی ناشی از همین تنش عضلانی یا اضطراب فرد از فرآیند تزریق است.

این سردردها در بیشتر افراد طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت برطرف می‌شوند.

عوارض بوتاکس خط اخم چند روز طول می‌کشد؟

جدول زیر مدت‌زمان تقریبی ماندگاری عوارض رایج را نشان می‌دهد. توجه داشته باشید این بازه‌ها تقریبی هستند و می‌توانند بین افراد متفاوت باشند.

نوع عارضه	زمان شروع	مدت زمان ماندگاری (تقریبی)	نیاز به پیگیری پزشکی
کبودی و قرمزی	بلافاصله تا ۲۴ ساعت	۳ تا ۷ روز	ندارد (مگر در صورت گسترش شدید)
تورم موضعی	بلافاصله	۱ تا ۳ روز	ندارد
سردرد و چشم‌درد	چند ساعت پس از تزریق	۲۴ تا ۷۲ ساعت	در صورت عدم تسکین با مسکن
سنگینی پیشانی و ابرو	روز سوم تا هفتم	۲ تا ۳ هفته	ندارد (روند طبیعی سازگاری عضله)
افتادگی پلک	روز پنجم تا چهاردهم	۱ تا ۳ ماه (متغیر بر اساس دوز و محل تزریق)	در صورت شدید بودن یا اختلال در بینایی
عدم تقارن ابروها	هفته اول تا دوم	تا زمان ترمیم (معمولا هفته دوم)	دارد (برای ترمیم و اصلاح)

 

عوارض بوتاکس خط اخم بعد از چند سال تزریق مداوم چیست؟

تزریق مداوم بوتاکس در صورت استفاده صحیح و با نظر پزشک، سابقه طولانی در درمان‌های زیبایی دارد؛ اما ایمنی آن به نوع محصول، دوز، محل تزریق، فاصله جلسات و شرایط فرد بستگی دارد.

تزریق‌های مکرر ممکن است فعالیت یا حجم برخی عضلات را کاهش دهد؛ میزان و ماندگاری این تغییر در افراد متفاوت است. شواهد مشخصی درباره نازک شدن دائمی پوست بر اثر بوتاکس وجود ندارد. بااین‌حال، تزریق بیش‌ازحد یا غیراصولی می‌تواند باعث ضعف عضلات و تغییر حرکت یا ظاهر ابروها شود.

 

عوارض خطرناک بوتاکس خط اخم

خطرات جدی تزریق بوتاکس خط اخم در صورت مراجعه به پزشک مجرب بسیار نادر است، اما آگاهی از آن‌ها ضروری است. این عوارض بسیار نادر بوده و احتمال بروزشان می‌تواند تحت تأثیر عواملی مانند دوز مصرفی، محل تزریق، نحوه تزریق و شرایط فرد قرار گیرد؛ استفاده از برندهای تقلبی، دوزهای غیرمجاز یا تزریق توسط فرد فاقد صلاحیت پزشکی نیز احتمال بروز آن‌ها را افزایش می‌دهد.

• پخش سیستمیک توکسین در بدن: یکی از موارد نادر که می‌تواند به ضعف عمومی عضلات، مشکل بلع یا اختلال تنفسی منجر شود.
• واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی): نسبت به پروتئین‌های موجود در محلول بوتاکس بسیار نادر اما خطرناک است و با خارش شدید، کهیر، تورم صورت و گلو و تنگی نفس همراه می‌شود.
• عفونت محل تزریق: در صورت عدم رعایت اصول استریل ممکن است رخ دهد.

 

چه زمانی عوارض بوتاکس خط اخم نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

بیشتر علائم نیازی به مداخله ندارند، اما سطح فوریت علائم زیر با هم متفاوت است.

نیاز به مراجعه فوری به اورژانس:

• مشکل در تنفس، بلع یا صحبت کردن که از نشانه‌های احتمالی پخش سم در عضلات حیاتی است.
• بروز راش پوستی، کهیر یا تورم لب و گلو که نشانه واکنش آلرژیک حاد است.

نیاز به تماس سریع با پزشک تزریق‌کننده:

• افتادگی شدید پلک که مانع دید یا انجام کارهای روزمره شود.
• درد شدید و غیرقابل‌تحمل در چشم، به‌ویژه اگر با تغییر بینایی همراه باشد.
• تورم پیش‌رونده، داغی یا ترشح از محل تزریق که می‌تواند نشانه عفونت باشد.

چگونه احتمال عوارض بوتاکس خط اخم را کاهش دهیم؟

انتخاب پزشک مجرب و کلینیک معتبر، مهم‌ترین قدم برای کاهش احتمال عوارض است. از اعتبار کلینیک و اصالت برند دارو مطمئن شوید و نکات پیش و پس از تزریق را رعایت کنید.

اقدامات قبل از تزریق بوتاکس	مراقبت‌های بعد از تزریق بوتاکس
قطع مصرف آسپرین، ایبوپروفن و ویتامین E حداقل ۳ روز قبل، برای جلوگیری از کبودی (بدون دستور پزشک، داروی تجویزی خود را قطع نکنید و هرگونه دارو یا مکمل مصرفی را پیش از تزریق با پزشک در میان بگذارید)	از ماساژ یا فشار دادن ناحیه تزریق خودداری کنید و دستورالعمل‌های پزشک را درباره مراقبت‌های بعد از تزریق رعایت کنید
عدم مصرف الکل حداقل ۲۴ ساعت قبل از تزریق	تا ۲۴ ساعت از فعالیت ورزشی سنگین، سونا و جکوزی خودداری کنید
اطلاع دادن به پزشک درباره سابقه بیماری‌های عصبی‌عضلانی یا حساسیت‌های دارویی	طبق توصیه برخی پزشکان، تا ۴ ساعت پس از تزریق از دراز کشیدن و خم کردن سر به‌سمت پایین خودداری کنید (این مورد را با دستورالعمل پزشک خودتان تطبیق دهید)
پاک کردن کامل آرایش پوست پیش از مراجعه	در ساعات اولیه، تنها در صورتی که پزشک تزریق‌کننده صراحتا توصیه کرده باشد، عضلات خط اخم را چند بار به‌آرامی منقبض کنید؛ این کار یک اصل عمومی و ضروری برای همه بیماران نیست